Anatomia stresu

Wszystko zaczyna się w głowie

Fizjologiczne reakcje na stres to pozostałość po przodkach. Kiedyś mobilizowały one organizm do obrony życia. Dziś - straciwszy w dużej mierze swoje funkcje ochronne - bywają kłopotliwe. 

Gdy nasz mózg odbierze sygnał o zagrożeniu, do organizmu zostają uwolnione pewne hormony i specyficzne substancje chemiczne. One uaktywniają z kolei niektóre organy i narządy organizmu. Wtedy to właśnie zachodzą reakcje, które powodują typowe objawy stresu, ale stawiają również organizm w stan gotowości.

Zwiększa się między innymi ilości czerwonych krwinek, co daje lepsze dotlenienie mięśni i mózgu. Rośnie napięcie mięśni - zaciskamy zęby, pięści, mamy przyspieszony oddech, serce bije znacznie szybciej. Momentalnie rośnie temperatura ciała – nasz organizm natychmiast próbuje się przed tym obronić, czego skutkiem jest nadmierne pocenie się. Ale jednocześnie zwiększa się odporności na ból.

A co dzieje się wtedy w naszej psychice? Najczęściej czujemy niepokój, gniew, strach, przerażenie. W głowie mamy pustkę, nie możemy się na niczym skoncentrować. Mogą pojawić się kłopoty ze snem, trudności w podejmowaniu decyzji. Często dopada nas poczucie bezradności. 

Większość tych psychicznych reakcji na stres to zdecydowanie przykre doznania. Dlatego często próbujemy uniknąć stresujących sytuacji. Niestety nie możemy uciec przed własnym organizmem, który prędzej czy później stres odreaguje. Dlatego warto nauczyć się tego, jak radzić sobie ze stresem.

W obliczu stresu

Można powiedzieć, że sposobów radzenia sobie ze stresem jest tyle ilu ludzi. Najczęstszymi, podejmowanymi przez nas naturalnie, jest:

• Skoncentrowanie na problemie - to na przykład samodzielna lub przeprowadzona z pomocą osób życzliwych, analiza sytuacji. Rozmowa z przyjacielem, kolegą czy koleżanką z pracy, postawi wszystko w innej perspektywie, często pozwoli zauważyć, że przyczyna problemu leży gdzie indziej i zmobilizuje nas do tego, aby problem rązwiązać.
• Skoncentrowanie na emocjach - to dostarczenie sobie ulgi emocjonalnej. To rozładowanie napięcia towarzyszącego stresowi na przykład poprzez płacz (to ujście dla poczucia żalu, bezradności), krzyk, uderzenie pięścią w stół (to wyrzucenie z siebie złości), wyładowanie nagromadzonej energii (np. poprzez szybki spacer), ale również stłumienie przykrych uczuć lekami uspokajającymi czy alkoholem. Niestety, gdy emocje opadną będziemy musieli stawić czoła problemom.
• Skoncentrowanie na unikaniu - to metoda przypominająca nieco oszukiwanie swoich emocji. Niektórzy w odpowiedzi na stres podejmują szereg "działań zastępczych", zajmują się czymś, co odwróci ich własną uwagę od źródła stresu. Na przykład pogrążają się w pasjonującej lekturze, wkręcają się w wir imprez, czy robią w swoich szafach porządki sezonu. To wszystko po to, aby nie poddać się niszczącemu działaniu emocji. Niestety w tej sytuacji nie rozprawimy się tak na prawdę z problemem.   

Problem z głowy

Ze stresem nie ma żartów. Można go jednak nieco opanować.

• Na pewno pomoże nam w tym zdrowy styl życia, zgodnie z zasadą "w zdrowym ciele, zdrowy duch".
• Nie pomoże nam ciągła samokrytyka i niska samoocena. Ambicje to jedno, a bycie zbyt wymagającym wobec siebie to drugie – patrz na świat swoimi oczami! Doceniaj swoje sukcesy i obiektywnie analizuj porażki!
• Spróbuj przygotować się na nadejście kolejnej stresującej sytuacji. Wystarczy wypracowanie prostej taktyki. Na przykład: 1 – zamykam oczy i liczę do dziesięciu, albo wychodzę na chwilę z pokoju, z biura, jeszcze kilka głębokich oddechów i przechodzę do punktu 2, czyli – próbuję teraz przeanalizować sytuację.
• Ogromne znaczenie ma wsparcie otoczenia – rozmowa z najbliższymi, nawet, gdyby nie dała nam gotowego rozwiązania problemu, uspokaja i pokazuje zupełnie inny od naszego punkt widzenia.
• Spróbuj nauczyć się panować nad emocjami. To trudna sztuka, która wymaga treningu. 
• A co najważniejsze – ciesz się z każdej miłej chwili!